Baltic Express wyrusza ze stolicy Czech w rześki zimowy poranek. Gdy niebo się rozjaśnia, średniowieczna Praga jest transmitowana przez okna pociągu niczym zwiastun Netflixa. Z foteli w prywatnych przedziałach wyłania się miasto rokokowych zamków i szerokich bulwarów: „Paryż Wschodu”, w większości nietknięty przez nazistowską okupację w latach 40-tych i socjalistyczne planowanie w latach 70-tych. Chwilę…
Nowe połączenia
Niedawno uruchomiona trasa z Pragi do Gdyni na polskim wybrzeżu Bałtyku kursuje cztery razy dziennie i zabiera podróżnych bezpośrednio do najbardziej tętniących życiem i mniej turystycznych miast Europy Środkowej, do których wcześniej trudno było się dostać. Połączenie to przyciągnie międzynarodowych podróżnych, którzy chcą połączyć wypad do miasta z wiejskimi doświadczeniami, a następnie wakacjami na plaży.
Określenie „Baltic Express” jest ambitnym nadużyciem. Nowe, 878-kilometrowe połączenie nie jest bowiem jedną z popularnych w ostatnich latach szybkich tras, takich jak Londyn-Amsterdam czy Stambuł-Ankara, stworzonych z myślą o konkurowaniu z tanimi liniami lotniczymi. Zamiast tego, ośmiogodzinna podróż oferuje malowniczą wycieczkę historyczną przez nakładające się imperia przez niektóre z najbardziej tętniących życiem miast w Czechach i Polsce, w tym Gdańsk i Poznań. Co najlepsze, ta bardzo przystępna cenowo i pełna wrażeń podróż pozwala pasażerom na wsiadanie i wysiadanie w dowolnym miejscu.
Stacja w Pradze
Moja podróż rozpoczęła się na praskiej stacji Hlavní Nádraží. Z zewnątrz stacja wygląda jak katedra podróży pociągiem, z bliźniaczymi kopułami wznoszącymi się z dachu niczym rzymskie świątynie. Stacja została zbudowana w 1871 roku, kiedy Cesarstwo Austro-Węgierskie, które rządziło Europą Środkową, położyło tory kolejowe wokół imperium jako sposób na przepuszczenie całego handlu i bezpieczeństwa przez stolicę cesarstwa, Wiedeń.
Wewnątrz dworca, główna hala odjazdów Nádraží Hlavní została udekorowana, gdy Republika Czeska była częścią Imperium Radzieckiego i jest socjalistyczną tęczą podstawowych kolorów. Jednak większość pasażerów nie wie, że piętro wyżej znajduje się oryginalna poczekalnia w stylu secesyjnym, a strzelista kopuła na wyższym poziomie z widokiem na romańskie posągi i polerowane mosiężne szyny. W 2024 roku w sąsiednim salonie otwarto fantazyjną kawiarnię Foyer, serwującą czeskiego rieslinga i ciastka viennoiserie wysoko nad hoi polloi. To dobry sposób na rozpoczęcie kontynentalnej wędrówki.
Czas na przesiadkę
Po zaledwie godzinie podróży na pokładzie Baltic Express, mój pierwszy przystanek przesiadkowy znajduje się w Pardubicach. To 100-tysięczne miasto emanuje czeskim urokiem. Rynek starego miasta przypomina Pragę, z wieżami kościołów w kształcie rakiet kosmicznych i kamienicami w każdym odcieniu pastelu. Austro-węgierskie kamienice w Pardubicach są tak samo fantazyjnie znajome, jak w każdym mieście imperium: Sarajewo, Brno, Lwów. A jednak turystów tego dnia mogę policzyć na palcach jednej ręki.
More Read
Jak na ironię, pomniki w Pardubicach upamiętniają miejsce narodzin czeskiego lotnika Jana Kašpara. W 1911 roku Kašpar poleciał na południe z Pardubic do Pragi, podążając wzdłuż torów kolejowych używanych obecnie przez Baltic Express. Od tego czasu mechaniczna wydajność lotnictwa konkuruje z romantyzmem kolei.
Dołączam do Baltic Express na godzinę przed zachodem słońca. Topografia wznosi się w kierunku polskiej granicy, falując zielonym połyskiem. Najpierw dębowe lasy, zdziczałe jelenie i lodowate strumienie. Następnie lasy sosnowe, domki myśliwskie i głębokie śniegi, gdy pociąg wjeżdża w coraz szybciej zapadającą noc. Ponieważ Europa stała się bezgraniczna, tylko chóralne ćwierkanie z sieci komórkowych pasażerów wita nasz pociąg w Polsce.
Spotkanie w przedziale
Dzielę kabinę z kobietą o imieniu Marta Kortas, która pracuje w gdańskiej branży analityki danych. „Pociąg nawiązał dla mnie nowe połączenie, ponieważ mam przyjaciół w Pradze i południowej Polsce” – mówi mi. Region wiejskiego Śląska miga w ciemności, gdzie pasażerowie mogą wysiąść w termalnych źródłach i kopalniach soli. Kortas mieszkała tutaj podczas pandemii.
„Marzyłam nawet, że mogłabym tu wrócić i dojeżdżać pociągiem do biura przez kilka dni w miesiącu. Bezpośrednie połączenia między Pragą, Wrocławiem i Poznaniem znacznie ułatwiają realizację tego marzenia”.
Marta Kortas
Około godziny 20:00 wysiadam wraz z polskimi biznesmenami, aby spędzić noc we Wrocławiu, historycznym trzecim mieście w Polsce. Przez prawie sto lat przed 1945 rokiem Wrocław był niemieckojęzycznym miastem Breslau, a jego krzyżacko-gotycki dworzec kolejowy został zaprojektowany przez pruskiego architekta. Po II wojnie światowej granice Polski przesunęły się jednak na zachód, a stacja kolejowa znana wcześniej jako Breslau Hauptbahnhof została przemianowana na Wrocław Główny – choć bezpośrednie połączenia do Berlina nadal kursują po torach położonych przez Cesarstwo Niemieckie ponad sto lat temu.
Budzę się w wirującym śniegu Wrocławia i po raz trzeci wsiadam do Baltic Express, przechadzając się wzdłuż ośmiowagonowego pociągu, aby zmierzyć liczbę pasażerów. Są stojaki na rowery i stoliki, wagon restauracyjny i bar kawowy, zajęte przez wszystkich, od polskich babć po czeskich pracowników. Jest to mieszanka oczekiwana przez Jana Hrabáčka z czeskiego narodowego operatora kolejowego České Dráhy, z którym rozmawiam po drodze.
„Mamy już połączenie z Pragi do Budapesztu i Warszawy” – mówi Hrabáček, który pomógł opracować trasę Baltic Express. „Ideą czeskich i polskich ministrów transportu było więc połączenie najszybszej możliwej trasy z Pragi i Wrocławia nad morze”. Turystyka, a nie biznes, będzie kluczowym czynnikiem napędzającym lato: Czesi jeździli na południe do Chorwacji na wakacje, mówi Hrabáček, ale teraz jest to drogie. „Czesi „znaleźli” Polskę jako cel podróży, ponieważ plaże są wspaniałe, a pogoda stała się cieplejsza”.
Urokliwe miejsca
Radość z Baltic Express polega na tym, że pozwala on spędzić kilka godzin w miejscach, które w przeciwnym razie można by przeoczyć, takich jak polskie uzdrowisko Kłodzko czy średniowieczne Leszno. Mój przedostatni pit stop robię w Poznaniu, kulturalnej stolicy Polski, która ma rynek tak piękny, jak każdy inny z bajki Disneya.
Zaczynam od Muzeum Wojskowego na rynku, gdzie eleganckie napoleońskie tuniki i efektowne stroje lotnicze – polscy żołnierze wiedzieli, jak się ubierać – opowiadają o mroczniejszej historii. Polska cieszyła się tylko 50 latami niepodległości w ciągu ostatnich dwóch stuleci z powodu austro-węgierskich, nazistowskich i sowieckich okupantów, co sprawia, że ochrona kultury kraju w trudnych czasach jest jeszcze bardziej imponująca.
Zaplanuj swoją podróż
Baltic Express zatrzymuje się w ponad 20 ekscytujących miejscach, w tym w dwóch wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Podróż można przerwać, spędzając noc lub dwie w uroczym środkowoeuropejskim mieście na trasie lub zatrzymując się na kilka godzin na zwiedzanie lub lunch w jednym z mniejszych miast – a następnie wskoczyć z powrotem na trasę kursującą cztery razy dziennie. Pojedyncze bilety można zarezerwować na stronach internetowych czeskich lub polskich przewoźników kolejowych. Alternatywnie, bilet Interrail oferuje nieograniczone podróże hop-on hop-off.
Na przykład wnętrza Bazyliki Matki Bożej Nieustającej Pomocy wyglądają jak mroczny Watykan z sufitem tak kalejdoskopowo skomplikowanym jak jajko Fabergé. Dowiaduję się, że naziści zamienili bazylikę w magazyn, zanim została odrestaurowana po II wojnie światowej. Tymczasem wspaniały ceglany browar w Poznaniu, Stary Browar, miasto samo w sobie, został zamknięty w czasach sowieckich. Odrodził się jako przestrzeń kulturalna i centrum handlowe w pobliżu dworca kolejowego.
W porze lunchu wyruszam w ostatni etap podróży do Gdańska. Gdy wsiadam do pociągu, konduktor, którego poznałem dzień wcześniej, kiwa mi głową na powitanie. W Baltic Express zaczynam czuć się jak w domu.
Najbardziej przytulną przestrzenią jest wagon restauracyjny. Szefowa kuchni grilluje świeże gołąbki, jej pomocnik nakłada jęczmień z dynią i jarmużem, a kelner rozlewa piwo Łomża. Pociągowa firma cateringowa WARS zajmuje szczególne miejsce w polskich sercach, obsługując międzynarodowe trasy kolejowe od Irkucka po Stambuł od 1948 roku. To daleko od kanapki British Rail.
Koleżanką z restauracji jest konsultantka marketingowa Karolina Paszkiewicz. „Pociągi w Polsce 10 lat temu były powolne i zimne” – wspomina. Pociąg do Gdańska, gdzie mieszkają klienci Paszkiewicz, jechał z jej rodzinnego Wrocławia dziewięć godzin. „Dziś to cztery i pół”, uśmiecha się Paszkiewicz, przegryzając polską szarlotkę. „Po zjedzeniu i otwarciu laptopa czas wysiąść”.
Jesteśmy prawie na końcu kolejki. Na zewnątrz krajobraz zamarza i spłaszcza się. Świst mew sygnalizuje, że schodzimy w kierunku morza. Naturalny port w Gdańsku od siedmiu wieków jest polskim oknem na świat. Jako członek Hanzeatyckiej Ligi Handlowej, miasto portowe eksportowało towary wokół Morza Bałtyckiego między Hamburgiem, Rygą, Bergen i Bremą. Z naszego zwalniającego pociągu widać piękne domy na nabrzeżu, gdzie wosk pszczeli, bursztyn i futra mogły być wyciągane z przepływających statków.
W Gdańsku historia jest nieunikniona. Terminal kolejowy jest lustrzanym odbiciem stacji Colmar we francuskiej Alzacji, zaprojektowanej przez niemieckich architektów w czasach, gdy cesarskie Niemcy rządziły tymi terenami. Miejskie Muzeum II Wojny Światowej opowiada o tym, jak pierwsze strzały jednego z największych konfliktów na Ziemi padły właśnie tutaj. Wreszcie, Europejskie Centrum Solidarności podkreśla rolę gdańskich stoczniowców w obaleniu sowieckiego komunizmu kilkadziesiąt lat później.
Koniec
To, co czyni Baltic Express wyjątkowym, to poczucie wzajemnych powiązań. To czesko-polski pociąg, podróżujący po torach ułożonych przez Austriaków i Niemców, który oferuje swobodę jedzenia, spania i zwiedzania na trasie. Eksperymentalne podróże pociągiem mają nowy cel.
